Często ucząc się angielskiego nie jesteśmy świadomi tego, że na świecie istnieje wiele odmian tego języka. Jest przecież brytyjski angielski, amerykański, kanadyjski, szkocki, irlandzki, australijski… Różnice między nimi nie mają aż tak wielkiego znaczenia, jednak warto wiedzieć, czym różnią się dwie najpopularniejsze odmiany – British English (BrE) i American English (AmE).
1. Wymowa
Pierwszą podstawową różnicą w wymowie jest to, że Amerykanie zawsze wymawiają „r” (nazywamy to rotyzacją, ang. rhoticity). Brytyjczycy natomiast nie wypowiadają „r” znajdującego się przed inną spółgłoską lub na końcu wyrazu.
Co ciekawe, pod tym względem wymowa w BrE kilkaset lat temu była bardziej zbliżona do dzisiejszej odmiany amerykańskiej, niż brytyjskiej. Mniej więcej od XV wieku rozpoczął się proces polegający na niewymawianiu „r” w coraz większej ilości słów, zwłaszcza wśród arystokracji.
Oczywiście zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Wielkiej Brytanii istnieją wyjątki, np. akcent bostoński charakteryzujący się brakiem rotyzacji.
2. Pisownia
- -our (BrE)/-or (AmE), np. colour, flavour, neighbour (BrE) vs color, flavor, neighbor (AmE)
- -re (BrE)/-er (AmE), np. centre, metre (BrE) vs center, meter (AmE)
- -is (BrE)/-iz (AmE), np. organise, realise, organisation (BrE) vs organize, realize, organization (AmE)
3. Słownictwo
[table id=1 /]
4. Odmiana czasowników
Nauka odmiany czasowników nieregularnych po angielsku dla wielu osób jest nie lada wyzwaniem. Zadanie to staje się jeszcze trudniejsze, jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że niektóre czasowniki odmieniają się w różny sposób w zależności od odmiany języka.
Oto kilka przykładów:
- to burn – burn-burnt-burnt (BrE) vs burn-burned-burned (AmE)
- to dream – dream-dreamt-dreamt (BrE) vs dream-dreamed-dreamed (AmE)
- to spoil – spoil-spoilt-spoilt (BrE) vs spoil-spoiled-spoiled (AmE)
Oprócz tego trzecia forma popularnego czasownika „to get” w BrE to „got”, a w AmE „gotten”.
5. Have / have got
Mówiąc o posiadaniu czegoś Brytyjczycy używają wyrażenia „have got”, np. I’ve got a house by the sea, natomiast Amerykanie samego czasownika „have”, np. I have a girlfriend.
6. Present Perfect i Past Simple
Czas Present Perfect występuje w obu odmianach angielskiego, ale Amerykanie stosują go znacznie rzadziej, zastępując go Past Simple.
7. Interpunkcja i skróty
Stosując skróty Brytyjczycy zapisują po prostu kolejne litery nazwy, a Amerykanie stawiają pomiędzy nimi kropki, np: USA (BrE) vs U.S.A. (AmE).
8. Liczba pojedyncza i liczba mnoga
W brytyjskim angielskim istnieją takie rzeczowniki, które, choć gramatycznie mają liczbę pojedynczą, to z racji swojego znaczenia mogą być traktowane jakby były w liczbie mnogiej. Dlatego czymś zupełnie poprawnym byłoby powiedzenie The family are having dinner.
W odmianie amerykańskiej należy raczej uzgadniać czasownik z rzeczownikiem w takiej liczbie, w jakiej on faktycznie występuje z gramatycznego punktu widzenia.
___________________
W polskich szkołach i na większości kursów językowych uczy się brytyjskiej odmiany angielskiego, jednak za sprawą amerykańskich filmów i seriali częstszy kontakt mamy z amerykańskim angielskim, który uważa się za łatwiejszy w rozumieniu ze względu na wyraźniejszą wymowę.
A wy którą odmianę angielskiego wolicie? I dlaczego? 🙂
Michał NOWICKI
trener językowy, tłumacz
